Links tegen Rechts?

Gisteren werd het Forum voor Democratie de grootste partij, ook Groenlinks groeide veel, terwijl de zoals Baudet genoemde kartel-partijen zetels verloren. Nederlanders zijn klaar met de status quo; de corruptie, machtsmisbruik en oneerlijkheid. Toch lijkt Nederland ook steeds meer verdeeld te raken tussen links en rechts, steeds extremer. In deze blog betoog ik voor de sociaal-democratie om ons weer te verbinden. Ik schreef dit voor mijzelf na de landelijke verkiezingen maar is nog net zo relevant als de verkiezingen van gister.

Gerechtigheid, gemeenschappelijkheid en verantwoordelijkheid. Moed, integriteit en daadkracht. Tolerantie, eerlijkheid en gelijkheid. Dit zijn de waarden van links die van waarde zijn. Misschien nu wel meer dan ooit. Meer dan ooit heeft Nederland behoefte aan een leider die handelt naar deze waarden. Die als de vlaggendrager van de sociaaldemocratie de bevolking weer weet te inspireren met de ideologie die ons land zo gelukkig en welvarend heeft gemaakt na de Tweede Wereldoorlog.

Want ondanks dat links zich kan beroepen op deze waarden hebben we de slag verloren. Nooit eerder waren we zo slecht vertegenwoordigt in de tweede kamer. Zelden is de sociaaldemocratische partij zo genadeloos afgestraft. Deze afstraffing leert ons de les dat waarden betekenisloos zijn zonder geloofwaardigheid. Wat er ook voor mooie woorden in een partijprogramma staan of worden gebruikt in campagne retoriek, daden spreken luider dan woorden.

Nederlanders zijn niet dom, het zijn goede eerlijke mensen die het beste voorhebben met hun medemens, met hun natie en met de wereld. Ze zijn voorvechters van het recht, vrede en welvaart. Maar ze zijn ook ontevreden. Zodra ze ook maar een greintje onraad ruiken of hypocrisie zien, worden ze sceptisch. Deze ontevredenheid heerst al een langere tijd en is de reden dat het politieke spectrum naar rechts is verschoven. Laten we daarom kijken naar waar die ontevredenheid vandaan komt en waarom rechts daar tot nu toe het meest gebruikt van heeft weten te maken. Laten we achterhalen waarom de linkse waarden geen gehoor hebben gevonden in de maatschappij. 

We hebben veel geleerd van de eerste helft van de 20e eeuw en waren vastbesloten dit nooit meer te laten herhalen in Europa. We hervormden onze economie zodat er minder ongelijkheid zou zijn, zodat onze burgers sterke rechten zouden hebben en maatschappelijke problemen eerlijk zouden worden opgelost. De overheid speelde een sterke rol in de markt.

Tot we rond de jaren 70 (90 in Nederland) besloten dat dit niet meer de meest efficiënte  manier was. We besloten de markt weer de vrije loop te laten en begonnen aan het neoliberalisme. We geloofden weer in de mythe van de ‘trickle down economy’, dat de weelde van de allerrijksten naar beneden zou vloeien en zo de algemene gemeenschap ten goede zou komen (panama papers?). We vergaten dat er een sterke menselijke emotie de op papier zo eerlijke vrije markt corrumpeert: hebzucht. We gaven de werkgevers en de aandeelhouders weer de macht terwijl de werknemers en hun vakbonden de macht verloor.

Het resultaat? Een gigantische groei in welvaart. Maar voor wie? De allerrijksten en de grote bedrijven zijn veel rijker geworden, terwijl de meeste lonen relatief gelijk zijn gebleven. Ondertussen is de productiviteit gestegen zonder gelijkwaardige groei in lonen. De ongelijkheid is weer gaan toenemen. Banken konden weer een gigantische financiële bubbel creëren die klapte en leidde tot de kredietcrisis. Om een catastrofe te voorkomen werden diezelfde banken gered met belasting geld, ons geld, en zijn er jaren lang bezuinigt om de zaken weer op orde te krijgen. Maar niet zonder gevolgen.

De volstrekt logische ontevredenheid van de Westerse bevolkingen gaf ruimte aan politici die de ‘ander’ de schuld gaven. In plaats van naar het vuur van het neoliberalisme te wijzen, lag de focus op de rook van immigranten. In Nederland was de eerste verzetsstrijder Pim Fortuyn. Een linkse milieuactivist vermoorde hem en maakten daarmee zijn persoon en ideeën legendarisch. Geert Wilders stapte in zijn voetsporen en heeft zijn boodschap de afgelopen jaren verkondigt. Nog steeds bleef het daadwerkelijke probleem, het neoliberalisme, de ontevredenheid vergroten en vond de boodschap dat de buitenlanders de oorzaak waren van onze problemen groot gehoor.

Dat niet alleen in Nederland maar in veel andere landen in het Westen dezelfde problemen spelen werd duidelijk met de Brexit. Niet lang daarna werd Donald Trump tot president gekozen. Het moment voor Geert Wilders leek te zijn aangebroken. Al tijdens de campagnes werd duidelijk dat de gehele immigratie kwestie en bijbehorende waarden zoals tolerantie naar rechts waren verschoven. De idealisten schaarden zich achter Jesse Klaver maar net zoals in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten werd het duidelijk dat de kloof tussen links en rechts aan het vergroten was. Als eerste Europese verkiezing werd Nederland vol spanning gevolgd. Zou het populisme overwinnen?

Uiteindelijk greep Geert Wilders maar net mis, dankzij het handelen van onze premier Mark Rutte. Misschien heb ik het mis, maar ik vermoed dat het toenmalige kabinet met Mark Rutte als premier en Lodewijk Asscher als zijn vicepremier wisten dat ze gingen verliezen. Maar de politiek, de publieke opinie, is pragmatisch en beïnvloedbaar. Met een gecalculeerde gok trad Mark Rutte opeens zeer extreem op tegen de Turkse minister. De gok werkte.

Op het laatste moment wist Rutte de ontevreden stemmers naar zich toe te trekken die in Rutte toch de premier zagen die handhandig tegen de buitenlandse en islamitische invloeden zou kunnen optreden. De premier wist zich te redden, maar zijn partner in crime ging genadeloos ten onder. Het leek haast alsof Rutte zich schaamde zodra hij later die avond aan de tafel zat en Lodewijk nauwelijks in de ogen durfde aan te kijken. Maar het doel heiligde de middelen; Geert Wilders was verslagen.

Toch is ook dit weer een korte termijn oplossing. Het neoliberalisme heeft in Europa dit jaar de strijd weten de winnen van het populisme, maar het is het neoliberalisme dat de oorzaak is van de onvrede, van de groeiende ongelijkheid en maatschappelijke problemen. De verzetsheld Geert Wilders mag dan hebben verloren, zijn boodschap is overgenomen en steeds meer geaccepteerd. De nieuwe verzetsheld Thierry Baudet heeft het stokje overgenomen en is niet voor niets gekozen tot politicus van het jaar dankzij zijn gigantische groei en sterke boodschap tegen de gevestigde orde. Toch is er veel in zijn boodschap dat niet overeen komt met de linkse waarden.

Want waar is links in dit hele verhaal? Hoe kan het dat wij ondanks onze waarden Nederland niet hebben geïnspireerd, met uitzondering van Jesse Klaver. Wellicht waren het de berichten over hoe een vroegere lijsttrekker zijn partij als dictator zou hebben bestuurd. Of dat er bij een wethouderschap een financiële rotzooi zou zijn achtergelaten. Of wellicht dat de PvdA een partij leek te zijn geworden waar het vooral ging om persoonlijk politiek gewin in plaats van de linkse waarden. Misschien wel dat juist de PvdA een hoofdrol heeft gespeeld in dit hele verhaal als bestuurderspartij. Waarschijnlijk zal de oorzaak van het genadeloos verlies zijn geweest dat daden luider spreken dan woorden.

Nederlanders zijn niet dom. Ze hebben het beste voor met hun medemens, hun natie en de wereld. Van nature zullen de eerder genoemde linkse waarden elke Nederlander kunnen inspireren. Maar ze zijn ook ontevreden, en het is die ontevredenheid die ze heeft geleid naar diegenen die roepen dat ze er wat aan gaan doen. Het is onwetendheid die ze heeft laten geloven dat buitenlanders de schuld zijn van hun problemen. Het is het ontbreken van een sociaaldemocratische verzetsheld die hun stem heeft geleid naar rechts. Zolang deze leider met linkse waarden niet zal opstaan, zal of de rechtse populist in aanzien groeien, of het neoliberale probleem verergeren.

Jesse Klaver heeft laten zien dat met passie, hoop en visie veel mogelijk is. Helaas vrees ik dat het politieke spectrum momenteel zo rechts dat de linkse Jesse Klaver niet in staat zal zijn de kloof tussen links en rechts te overbruggen. Alleen de gematigde sociaaldemocraten zullen in staat zijn deze kloof te dichten, en alleen een leider die de linkse waarden weet te manifesteren zal in staat zijn deze monsterlijke taak te voltooien.

Dat is wat links nodig heeft. Een charismatische leider die de linkse waarden verpersoonlijkt. Een leider met het charisma van een Barack Obama die in staat zal zijn het Nederlandse volk te verenigen. Die inziet dat het Nederlandse volk ontevreden is en ook weet waar die ontevredenheid vandaan komt. Die weet wat de werkelijke oplossing is voor het probleem en dit vol passie weet te verkondigen.

Een nieuwe Willem Drees. Een deugdvolle man of vrouw. Integer, eerlijk, democratisch, verantwoordelijk en moedig. Iemand die vol vuur de strijd durft aan te gaan met zijn politieke tegenstanders. Die het gevecht niet schuwt, maar ook weet wanneer deze niet noodzakelijk is. Een sterke persoonlijkheid die luistert naar jong en oud om gebaseerd op advies daadkrachtig wijze besluiten te nemen die goed zijn voor de korte en lange termijn.

Een sterke leider die weet dat we ons land en onze wereld alleen lenen van onze kinderen om het terug te geven met rente. Die hardhandig durft op te treden tegen criminaliteit en onrecht, maar tegelijkertijd probeert het goede in de mens te blijven zien en optimistisch is over de toekomst. Iemand die goed kan luisteren, die geweldloos kan communiceren. Iemand die overdrijving en beledigingen schuwt en zoekende is naar de waarheid.

Iemand die inziet dat alle partijen ergens gelijk hebben, en al die sterke punten weet samen te smelten tot één partijprogramma geïnspireerd door de linkse waarden. Die rechts begrijpt en een hand uitsteekt naar de ontevreden kiezer. Iemand die als persoon heel Nederland weet te inspireren en daarbij de kloof kan overbruggen. Het is deze sociaaldemocraat die met oplossingen zal komen in plaats van problemen.

Het zal deze sociaaldemocratische vlaggendrager zijn die de strijd met het neoliberalisme en populisme zal vernieuwen en de oorlog van ideeën zal winnen onder zijn rode vlag van linkse waarden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *